Umorzenie długów w upadłości konsumenckiej – kiedy jest możliwe?

Umorzenie długów w upadłości konsumenckiej nie następuje automatycznie w dniu ogłoszenia upadłości. Zależnie od sytuacji sąd może ustalić plan spłaty, umorzyć zobowiązania bez planu albo warunkowo je umorzyć. W ustawowo określonych przypadkach może też odmówić oddłużenia.

Aktualizacja: 2 listopada 2026 r.

Kiedy sąd umarza długi w upadłości konsumenckiej?

Jedną z dróg jest wykonanie planu spłaty wierzycieli. Po jego wykonaniu sąd stwierdza wykonanie planu i orzeka o umorzeniu niespłaconych zobowiązań powstałych przed ogłoszeniem upadłości, z ustawowymi wyjątkami.

Jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonania jakichkolwiek spłat, sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty. Gdy niezdolność nie ma trwałego charakteru, ustawa przewiduje warunkowe umorzenie oraz pięcioletni okres, w którym sytuacja może zostać ponownie zbadana.

O tym, które rozwiązanie znajdzie zastosowanie, decydują ustalenia w konkretnej sprawie. Sam brak majątku nie przesądza jeszcze o umorzeniu bez planu: znaczenie mają także możliwości zarobkowe, stan zdrowia i sytuacja życiowa.

Co pomaga prawidłowo przygotować się do oddłużenia?

1. Przedstaw pełną sytuację. Wskaż wierzycieli, majątek, dochody i istotne okoliczności zgodnie z wymaganiami formularza. Jeśli nie znasz wszystkich danych, wyjaśnij, czego nie udało się ustalić.
2. Opisz przyczyny zadłużenia. Przedstaw chronologię zobowiązań i zmiany sytuacji życiowej. W razie potrzeby dołącz dokumenty dotyczące pracy, zdrowia lub kosztów utrzymania.
3. Współpracuj z syndykiem. Przekazuj wymagane informacje i dokumenty. Niewykonywanie ustawowych obowiązków może mieć poważne skutki dla postępowania i oddłużenia.
4. Udokumentuj realne możliwości spłaty. Przy ocenie planu znaczenie mają nie tylko dochody, ale również możliwości zarobkowe, koszty utrzymania, potrzeby mieszkaniowe i osoby pozostające na utrzymaniu.
5. Reaguj na pisma i terminy. Sprawdzaj sposób doręczeń, obwieszczenia oraz dokumenty w sprawie, w tym w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Nie ma obowiązku proponowania symbolicznej raty tylko po to, aby wykazać dobrą wolę. Jeżeli sytuacja wskazuje na niezdolność do jakichkolwiek spłat, należy ją przedstawić i wykazać, a sąd oceni, czy spełnione są warunki umorzenia bez planu.

Jak przyczyny zadłużenia wpływają na plan spłaty?

Sąd ocenia, czy upadły doprowadził do niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa. Może to wpływać na długość planu spłaty. Co do zasady plan trwa nie dłużej niż 36 miesięcy; w przypadku takiego ustalenia ustawa przewiduje zasadniczo od 36 do 84 miesięcy, z uwzględnieniem ustawowych reguł i wyjątków.

Celowe doprowadzenie do niewypłacalności lub istotne zwiększenie jej stopnia stanowi odrębną przesłankę odmowy oddłużenia, z zastrzeżeniem przewidzianych w ustawie względów słuszności lub humanitarnych. Sama informacja, że ktoś zaciągnął pożyczkę przed złożeniem wniosku, nie rozstrzyga tej oceny. Znaczenie mają konkretne okoliczności i dowody.

Więcej o tym, jak ustalana jest wysokość rat i okres spłaty: plan spłaty w upadłości konsumenckiej.

Jakie długi nie podlegają umorzeniu?

Art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego wymienia zobowiązania wyłączone z umorzenia. Należą do nich m.in. alimenty, określone w ustawie renty odszkodowawcze, grzywny orzeczone przez sąd oraz wskazane w tym przepisie obowiązki naprawienia szkody, zadośćuczynienia, nawiązki i świadczenia pieniężne. Nie podlegają też umorzeniu zobowiązania umyślnie nieujawnione, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Kary umownej nie należy automatycznie utożsamiać z sądową karą grzywny. Jej sytuacja wymaga oceny konkretnej wierzytelności i podstawy prawnej; sama nazwa „kara umowna” nie oznacza, że należy do katalogu z art. 491²¹ ust. 2.

Umorzenie obejmuje zobowiązania na warunkach określonych w ustawie i orzeczeniu sądu. Zobowiązania powstałe po ogłoszeniu upadłości wymagają odrębnej oceny.

Czy wcześniejsza upadłość wyklucza oddłużenie?

Jeśli w ciągu 10 lat przed złożeniem wniosku prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część zobowiązań dłużnika, może to stanowić podstawę odmowy oddłużenia. Ustawa przewiduje wyjątek, gdy oddłużenie jest uzasadnione względami słuszności lub humanitarnymi. Nie jest to automatyczny zakaz złożenia kolejnego wniosku.

Podstawa prawna i pomoc

Ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, w szczególności art. 491^14a, 491¹⁵, 491¹⁶ i 491²¹. W sprawach wszczętych wcześniej znaczenie mogą mieć przepisy przejściowe.

Jeżeli chcesz ocenić swoje możliwości oddłużenia lub przygotować stanowisko do planu spłaty, skontaktuj się z kancelarią.