Kto może złożyć wniosek o upadłość konsumencką i jak to zrobić?

Autor: adwokat Michał Hajduk.

Wniosek o upadłość konsumencką może złożyć niewypłacalna osoba fizyczna, która nie podlega postępowaniu upadłościowemu dla przedsiębiorców. Można działać samodzielnie albo przez pełnomocnika. Przed złożeniem wniosku trzeba ustalić stan zadłużenia, właściwy sąd i zgromadzić informacje wymagane przez Prawo upadłościowe.

Aktualizacja treści: 9 października 2026 r. Poniższe informacje dotyczą wniosków składanych według obecnych przepisów. W starszych postępowaniach należy uwzględnić przepisy przejściowe.

Jeżeli dopiero sprawdzasz, czy spełniasz przesłanki, zacznij od poradnika kto może ogłosić upadłość konsumencką. Poniższa instrukcja dotyczy przygotowania i złożenia wniosku.

Kto może złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek o upadłość konsumencką składa co do zasady sam dłużnik. Procedura dotyczy osób fizycznych, których upadłości nie ogłasza się na zasadach właściwych dla przedsiębiorców. Obejmuje także byłych przedsiębiorców; samo wcześniejsze prowadzenie firmy nie oznacza obowiązku odczekania roku ze złożeniem własnego wniosku. Upadłość konsumencka może być prowadzona także przy jednym wierzycielu.

Samo posiadanie akcji lub status komandytariusza nie wyklucza upadłości konsumenckiej. Trzeba jednak sprawdzić, czy dana osoba nie podlega procedurze dla przedsiębiorców z innej podstawy, np. prowadzenia własnej działalności albo odpowiedzialności za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym majątkiem. Znaczenie ma rzeczywisty status dłużnika, a nie samo powiązanie ze spółką.

Wierzyciel może złożyć wniosek w szczególnych przypadkach określonych w art. 8 i 9 Prawa upadłościowego. Dotyczy to m.in. byłego przedsiębiorcy, jeżeli od wykreślenia z właściwego rejestru nie upłynął rok, oraz osoby, która faktycznie prowadziła niezarejestrowaną działalność, w ciągu roku od jej zaprzestania. Nie jest to ogólne uprawnienie każdego wierzyciela wobec każdego konsumenta.

Czy trzeba mieć zaległości przez określony czas?

Podstawą jest niewypłacalność, czyli utrata zdolności wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Opóźnienie przekraczające trzy miesiące tworzy ustawowe domniemanie niewypłacalności. Nie jest to bezwzględny okres oczekiwania przed złożeniem wniosku, a ustawa nie ustanawia ogólnej zasady dwóch miesięcy zaległości.

Samo złożenie wcześniejszego wniosku w ostatnich dziesięciu latach nie tworzy automatycznego zakazu ponownego wniosku. Inne znaczenie ma wcześniejsze postępowanie, w którym umorzono całość lub część zobowiązań: może ono prowadzić do odmowy oddłużenia na późniejszym etapie, z wyjątkami uzasadnionymi względami słuszności lub humanitarnymi. Ogłoszenie upadłości i uzyskanie umorzenia długów to odrębne rozstrzygnięcia.

Jak napisać wniosek o upadłość konsumencką?

Zacznij od ustalenia wszystkich wierzycieli, kwot i terminów zapłaty. Raport BIK może pomóc, ale nie jest kompletnym spisem zadłużenia. Może zawierać także wpisy BIG InfoMonitor; brak wpisu w raporcie nie oznacza braku długu. Trzeba ustalić również zaległości podatkowe, alimenty i zobowiązania wobec osób prywatnych. Porównaj go z umowami, korespondencją wierzycieli oraz dokumentami sądowymi i egzekucyjnymi. Oddziel zobowiązania uznawane od spornych.

Opisz przyczyny i przebieg niewypłacalności, a także uprawdopodobnij okoliczności uzasadniające wniosek. Zgromadź dokumenty dotyczące majątku, przychodów, kosztów utrzymania i zadłużenia. Nie ograniczaj wykazu do długów, które chcesz objąć postępowaniem.

Jak złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek można wnieść elektronicznie przez Krajowy Rejestr Zadłużonych, wybierając właściwy formularz i sąd oraz podpisując lub uwierzytelniając dokument w sposób przewidziany w systemie. Załączniki do takiego pisma składa się w postaci elektronicznej; przy kopiach dokumentów papierowych trzeba uwzględnić wymagania art. 216a Prawa upadłościowego.

Dłużnik w procedurze konsumenckiej może również skorzystać z ustawowej drogi z pominięciem systemu teleinformatycznego. Art. 491² ust. 3 nakazuje odpowiednio stosować art. 216aa; dla wniosku składanego w tym trybie przewidziano formularz. Elektroniczny KRZ nie jest więc jedyną dopuszczalną drogą. Wybór sposobu wniesienia wniosku trzeba odróżnić od wyboru sądu właściwego do jego rozpoznania.

Gdzie złożyć wniosek i ile wynosi opłata?

Wniosek rozpoznaje sąd rejonowy – sąd gospodarczy właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. Dla osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej lub zawodowej domniemywa się, że jest nim miejsce zwykłego pobytu. Sam meldunek ani dowolnie wskazany adres nie przesądzają właściwości. W sprawie z elementem zagranicznym trzeba dodatkowo zbadać jurysdykcję, w tym odpowiednie przepisy unijne.

Opłata sądowa od wniosku o upadłość konsumencką wynosi 30 zł na podstawie art. 76a pkt 1 w związku z art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Jest to opłata sądowa; ewentualna opłata skarbowa od pełnomocnictwa stanowi osobną należność. Osoba niemogąca ponieść kosztów może wystąpić o zwolnienie na zasadach przewidzianych w ustawie.

Co musi zawierać wniosek o upadłość konsumencką?

Zakres danych we wniosku dłużnika określa art. 491² ust. 4–5a Prawa upadłościowego. Obejmuje on m.in.:

• dane identyfikacyjne i adres dłużnika, w tym NIP, jeżeli miał go w ciągu ostatnich dziesięciu lat;
• miejsca położenia majątku oraz aktualny, zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną;
• okoliczności uzasadniające wniosek i ich uprawdopodobnienie;
• spis wierzycieli z adresami, kwotami i terminami zapłaty oraz osobny spis wierzytelności spornych;
• zabezpieczenia na majątku, np. hipoteki i zastawy, z datami ich ustanowienia;
• przychody i koszty utrzymania dłużnika oraz osób na jego utrzymaniu z ostatnich sześciu miesięcy;
• informacje o wskazanych w ustawie czynnościach dotyczących majątku z ostatnich dwunastu miesięcy, w tym nieruchomości, akcji i udziałów oraz innych praw objętych ustawowym progiem wartości;
• oświadczenie o prawdziwości danych.

To lista pomocnicza. Przed wysłaniem sprawdź kompletność właściwego formularza, załączników oraz podpisu. Wniosek wierzyciela ma częściowo inny zakres wymaganych danych.

Formularze i materiały do wniosku o upadłość konsumencką

• Formularze i poradnik Ministerstwa Sprawiedliwości
• Krajowy Rejestr Zadłużonych – składanie wniosków i pism

Poradnik udostępniony na wskazanej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości opisuje stan prawny na 1 lutego 2021 r. Przed skorzystaniem z materiałów sprawdź ich wersję oraz wymagania właściwe dla swojej sprawy.

Podstawa prawna

Prawo upadłościowe: art. 5, 8–11, 19, 216a, 216aa, 491¹, 491² i 491^14a; ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 14 ust. 3, art. 76a pkt 1 oraz przepisy o zwolnieniu od kosztów. Przepisy sprawdzono 9 października 2026 r.

Jeżeli chcesz ustalić, czy możesz złożyć wniosek i jakie dokumenty przygotować, skorzystaj z bezpłatnej analizy możliwości oddłużenia. Zakres i wynagrodzenie za dalszą pomoc prawną ustalamy osobno.