Umowa zlecenie a upadłość konsumencka. Czy zleceniobiorca w upadłości może zarabiać?

Osoba po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej może pracować na podstawie umowy zlecenia. Nie oznacza to jednak, że całe wynagrodzenie pozostaje do jej dyspozycji ani że syndyk zawsze może przejąć wszystko. Zakres ochrony zależy od charakteru i regularności świadczenia, innych dochodów oraz sytuacji gospodarstwa domowego.

Czy w trakcie upadłości można pracować na umowie zlecenia?

Tak. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie zakazuje wykonywania zleceń ani podejmowania nowej pracy. Upadły powinien jednak przekazać syndykowi rzetelne informacje o umowie, wypłatach i zmianach swojej sytuacji dochodowej.

Ważne jest rozróżnienie dwóch kwestii: możliwości wykonywania zlecenia oraz tego, jaka część wynagrodzenia wchodzi do masy upadłości. Sam rodzaj umowy nie przesądza jeszcze o wysokości kwoty pozostającej do dyspozycji upadłego.

Dochód ze zlecenia a masa upadłości

Zgodnie z art. 61 i 62 Prawa upadłościowego majątek upadłego służy zaspokojeniu wierzycieli, a do masy upadłości co do zasady wchodzi także majątek nabyty w toku postępowania. Ustawa przewiduje jednak wyjątki. Poza masą pozostaje między innymi mienie wyłączone spod egzekucji na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, a w przypadku osób fizycznych działają również dodatkowe limity ochrony dochodu określone w art. 63 ust. 1a–1c Prawa upadłościowego.

W praktyce część wynagrodzenia ze zlecenia może wejść do masy upadłości, którą zarządza syndyk, a część może podlegać ochronie. Nie jest to zwykłe postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika, choć Prawo upadłościowe odsyła w tym zakresie do przepisów o wyłączeniach spod egzekucji.

Kiedy wynagrodzenie ze zlecenia korzysta z ochrony jak pensja?

Art. 833 § 2¹ Kodeksu postępowania cywilnego nakazuje odpowiednio stosować przepisy Kodeksu pracy o granicach potrąceń do wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania, albo które stanowią jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną.

Dlatego ochrona nie wynika wyłącznie z nazwy „umowa zlecenia”. Znaczenie mają przede wszystkim:

• czy wypłaty są powtarzalne;
• czy służą bieżącemu utrzymaniu;
• czy wynagrodzenie ze zlecenia jest jedynym źródłem dochodu;
• wysokość i częstotliwość wypłat;
• rodzaj należności objętych postępowaniem oraz indywidualna sytuacja upadłego.

Nie można więc bez sprawdzenia tych okoliczności przyjąć, że syndyk zawsze pozostawi dokładnie równowartość minimalnego wynagrodzenia. Równie nieprawidłowe byłoby założenie, że każdą wypłatę ze zlecenia można w całości przekazać do masy.

Dodatkowa ochrona dochodu osoby fizycznej

Prawo upadłościowe przewiduje dodatkową ochronę części dochodu osoby fizycznej. Jej poziom zależy od kryteriów dochodowych z ustawy o pomocy społecznej i liczby osób pozostających na utrzymaniu upadłego:

• jeśli upadły nie utrzymuje innych osób – odpowiada 150% kryterium dla osoby samotnie gospodarującej;
• jeśli utrzymuje inne osoby – odpowiada 150% kryterium na osobę w rodzinie pomnożonemu przez liczbę tych osób i upadłego.

Przy tym wyliczeniu uwzględnia się łącznie również dochody wyłączone z masy na podstawie art. 63 ust. 1 Prawa upadłościowego. Nie należy więc automatycznie dodawać całego limitu do dochodu już wyłączonego. Sędzia-komisarz może na wniosek upadłego albo syndyka określić chronioną część dochodu inaczej, uwzględniając szczególne potrzeby upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym stan zdrowia oraz potrzeby mieszkaniowe.

Oznacza to, że sama wysokość zadłużenia nie wyznacza procentu wynagrodzenia pozostającego upadłemu. Liczą się przepisy o wyłączeniach z masy i konkretne okoliczności sprawy.

Jakie dokumenty warto przekazać syndykowi?

Aby prawidłowo ustalić zakres ochrony dochodu ze zlecenia, warto przygotować:

• umowę zlecenia i ewentualne aneksy;
• rachunki do umowy oraz potwierdzenia wypłat;
• informację o regularności i przewidywanej wysokości wynagrodzenia;
• dokumenty dotyczące innych źródeł dochodu;
• informację o osobach pozostających na utrzymaniu;
• dowody szczególnych wydatków, zwłaszcza kosztów leczenia i mieszkania.

Kompletne dane pozwalają ocenić, czy świadczenie spełnia warunki z art. 833 § 2¹ KPC oraz czy zachodzą podstawy do indywidualnego ustalenia kwoty wyłączonej z masy.

Co zrobić, gdy powstanie spór z syndykiem?

Syndyk nie jest urzędnikiem wydającym ostateczną decyzję administracyjną. Jeżeli powstaje wątpliwość, czy określony dochód albo jego część wchodzi do masy upadłości, art. 63a Prawa upadłościowego przewiduje rozstrzygnięcie przez sędziego-komisarza na wniosek syndyka, upadłego lub wierzyciela. Z kolei wniosek dotyczący odmiennego określenia chronionej części dochodu może złożyć upadły albo syndyk na podstawie art. 63 ust. 1c.

W postępowaniu prowadzonym w trybie z art. 491¹ ust. 1 Prawa upadłościowego czynność należącą do sędziego-komisarza wykonuje wyznaczony sędzia działający jako sędzia-komisarz. Informację o trybie sprawy znajdziesz w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości.

Wniosek powinien opisywać rzeczywiste dochody, osoby na utrzymaniu i szczególne potrzeby oraz zawierać dokumenty potwierdzające te okoliczności. Na postanowienia wskazane w tych przepisach przysługuje zażalenie podmiotom wymienionym w ustawie.

Najczęstsze pytania

Czy syndyk może zabrać całe wynagrodzenie z umowy zlecenia?

Nie należy przyjmować takiej zasady automatycznie. Trzeba zbadać, czy wynagrodzenie jest świadczeniem powtarzającym się przeznaczonym na utrzymanie albo jedynym źródłem dochodu, a także zastosować ochronę dochodu wynikającą z Prawa upadłościowego.

Czy każda umowa zlecenia jest chroniona tak samo jak umowa o pracę?

Nie. Ochrona zależy od spełnienia ustawowych przesłanek, a nie wyłącznie od nazwy umowy. Jednorazowe lub nieregularne świadczenie może być oceniane inaczej niż stałe miesięczne wynagrodzenie służące utrzymaniu.

Czy dodatkowy dochód skróci postępowanie upadłościowe?

Nie ma takiej automatycznej zależności. Dochód może wpływać na masę upadłości i późniejsze rozstrzygnięcia dotyczące oddłużenia, ale czas postępowania zależy także od przebiegu likwidacji majątku, czynności syndyka i sądu oraz okoliczności konkretnej sprawy.

Pomoc w ustaleniu kwoty pozostającej poza masą

Spór o potrącenia z wynagrodzenia lub skład masy wymaga analizy dokumentów i rzeczywistych źródeł dochodu. Zobacz zakres usługi prowadzenie postępowania upadłościowego. Bezpłatna analiza dotyczy oceny sytuacji pod kątem możliwości oddłużenia w upadłości; nie oznacza bezpłatności wszystkich konsultacji ani dalszych usług.

Podstawa prawna i stan źródeł: 3 listopada 2026 r. Art. 61–63a i art. 491⁵ ust. 3 ustawy – Prawo upadłościowe oraz art. 833 § 2¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Teksty urzędowe: Prawo upadłościowe i Kodeks postępowania cywilnego.