Upadłość jednego z małżonków a majątek wspólny — wyjaśniamy najważniejsze kwestie

Jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości między małżonkami istniała wspólność majątkowa, powstaje rozdzielność, a majątek wspólny co do zasady wchodzi do masy upadłości. Nie oznacza to jednak, że każdy składnik majątku osobistego drugiego małżonka staje się majątkiem upadłego albo że drugi małżonek automatycznie odpowiada za wszystkie jego długi.

Co dzieje się z majątkiem wspólnym?

Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między nimi rozdzielność majątkowa. Jeżeli przed tym dniem istniała wspólność, majątek wspólny wchodzi do masy, a jego podział w tym postępowaniu jest niedopuszczalny. Małżonek upadłego może dochodzić należności z tytułu udziału w majątku wspólnym przez zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.

Wspólność ustawowa obejmuje m.in. pobrane wynagrodzenia i dochody każdego z małżonków oraz dochody z majątku wspólnego i osobistego. Nie wszystko, czym małżonkowie dysponują, jest jednak wspólne: charakter konkretnej rzeczy zależy m.in. od sposobu i czasu nabycia.

Czy majątek osobisty małżonka jest bezpieczny?

Majątek osobisty małżonka nie staje się masą upadłości wyłącznie z powodu upadłości drugiej osoby. Trzeba jednak prawidłowo ustalić własność rzeczy i ewentualne obciążenia lub zobowiązania. Gdy syndyk ujmie w masie przedmiot osoby trzeciej, może ona dochodzić jego wyłączenia na zasadach ustawowych.

Ustawa przewiduje też szczególne wyłączenie dla przedmiotów służących wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej. Nie obejmuje ono jednak przedmiotów nabytych do majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed złożeniem wniosku o upadłość. Sama nazwa przedmiotu, np. laptop lub samochód, nie rozstrzyga sprawy.

Czy intercyza lub rozwód chronią majątek?

Znaczenie mają rodzaj zdarzenia i jego data względem dnia złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z art. 126 Prawa upadłościowego roszczenia małżonka wynikające z umowy majątkowej małżeńskiej mogą być uwzględnione tylko wtedy, gdy została zawarta co najmniej dwa lata przed złożeniem tego wniosku. Nie oznacza to, że każda późniejsza intercyza jest automatycznie nieważna we wszystkich relacjach.

Dla rozdzielności ustanowionej przez sąd oraz powstałej wskutek rozwodu lub separacji obowiązują osobne reguły dotyczące bezskuteczności wobec masy, w tym termin roczny i wyjątki związane z wcześniejszym wniesieniem pozwu lub wniosku. Samo orzeczenie winy przy rozwodzie nie przesądza o ochronie majątku.

Co ze wspólnym kredytem hipotecznym?

Upadłość jednego współkredytobiorcy nie zwalnia automatycznie drugiego z odpowiedzialności wobec banku. Zakres i termin spłaty należy ustalić na podstawie umowy, zabezpieczeń oraz przepisów; nie zależą one wyłącznie od aktualnej zdolności kredytowej małżonka.

Nieruchomość wchodząca do masy może zostać sprzedana, a hipoteka wpływa na sposób rozliczenia środków. Przy sprzedaży lokalu lub domu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych upadłego można wystąpić o wydzielenie kwoty na najem na warunkach z art. 342a. Jej przyznania ani wysokości nie należy zakładać automatycznie.

Jak małżonek może zgłosić swoje prawa?

Warto przygotować umowę majątkową, dokumenty zakupu, informacje o nieruchomości i kredycie oraz dokumenty potwierdzające wartość majątku i udział. Roszczenie z tytułu udziału zgłasza się w postępowaniu zgodnie z właściwym trybem, co do zasady syndykowi przez KRZ. Jego uznanie i kwota zaspokojenia zależą od ustaleń w sprawie, a nie wyłącznie od samego zgłoszenia.

Przeczytaj również jak zgłosić wierzytelność lub skontaktuj się z kancelarią.

Podstawa prawna: w szczególności art. 70–74, 124–126 i 342a Prawa upadłościowego oraz przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Stan prawny: 3 listopada 2026 r.