Upadłość konsumencka artysty, czyli czy syndyk może odebrać prawa autorskie?

Syndyk nie może automatycznie sprzedać autorskich praw majątkowych przysługujących twórcy tylko dlatego, że ogłoszono jego upadłość. Prawo autorskie przewiduje ochronę tych praw przed egzekucją, dopóki służą twórcy. Inaczej należy ocenić wymagalne wierzytelności oraz prawa nabyte od innych osób.

Prawa osobiste i majątkowe twórcy

Autorskie prawa osobiste chronią więź twórcy z utworem, w tym autorstwo. Nie podlegają zrzeczeniu się ani zbyciu. Utwór jest chroniony od chwili ustalenia, bez obowiązku rejestracji; nie trzeba więc rejestrować praw osobistych, aby korzystać z ochrony.

Autorskie prawa majątkowe dotyczą m.in. korzystania z utworu, rozporządzania nim i wynagrodzenia. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych prawa te nie podlegają egzekucji, dopóki służą twórcy. Wyjątek dotyczy wymagalnych wierzytelności. Wyłączenia spod egzekucji mają znaczenie dla określenia składu masy upadłości.

Czy syndyk może przejąć honorarium autorskie?

Ochrona samego prawa autorskiego nie oznacza, że każda należność z umowy jest automatycznie chroniona. Wymagalne roszczenie o zapłatę honorarium może podlegać egzekucji i wymaga odrębnej oceny w postępowaniu upadłościowym. Znaczenie mają treść umowy, termin płatności, rodzaj świadczenia oraz ewentualne wyłączenia mające zastosowanie do konkretnego dochodu.

Środków już wypłaconych nie należy z góry traktować jako w całości chronionych ani w całości należących do masy. Jeżeli wynagrodzenie służy utrzymaniu, warto przedstawić syndykowi dokumenty dotyczące jego źródła i regularności oraz wyjaśnić, które ustawowe ograniczenia stosuje się do danej należności.

A co z prawami nabytymi od innego autora?

Przewidziana w art. 18 ust. 1 ochrona odnosi się do praw, które służą twórcy. Prawa nabyte przez upadłego od innej osoby, prawa pokrewne, licencje i konkretne roszczenia trzeba ocenić osobno, uwzględniając ich charakter, umowę oraz właściwe przepisy. Nie można z góry przesądzić, że każde takie prawo będzie sprzedane lub wyłączone z masy.

Obrazy, sprzęt i inne przedmioty

Prawo autorskie do utworu i własność jego egzemplarza to różne kwestie. Obraz, instrument lub komputer mogą stanowić składnik majątku, choć określone przedmioty niezbędne do pracy czy codziennego życia mogą korzystać z ustawowych wyłączeń. Ocena zależy od rodzaju przedmiotu, sposobu jego używania i właściwych przepisów.

Co przygotować przed rozmową z syndykiem?

• Umowy dotyczące utworów, licencji i wynagrodzenia oraz harmonogramy płatności.
• Dokumenty potwierdzające autorstwo, źródło i datę wymagalności należności.
• Wykaz narzędzi pracy, dochodów i wydatków na utrzymanie.

Nie ukrywaj praw ani dochodów. Wątpliwości co do składu masy warto zgłosić syndykowi i, w razie potrzeby, skorzystać z przewidzianych prawem środków ochrony. Zobacz także informacje o prowadzeniu postępowania.

Podstawa prawna: art. 16 i 18 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz art. 63 Prawa upadłościowego. Stan prawny: 3 listopada 2026 r.