Upadłość konsumencka — jak nie stracić domu? Czym jest wyłączenie z masy upadłości?
Dom lub mieszkanie należące do osoby ogłaszającej upadłość konsumencką co do zasady wchodzi do masy upadłości i może zostać sprzedane przez syndyka. Nie istnieje ogólna gwarancja zachowania nieruchomości, ale nie można też zakładać, że każda nieruchomość zostanie sprzedana. Znaczenie mają jej własność, obciążenia i okoliczności sprawy.
Co wchodzi do masy upadłości?
Masa obejmuje co do zasady majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty w toku postępowania. Ustawa przewiduje wyjątki, m.in. dla niektórych rzeczy i części dochodów wyłączonych od egzekucji. Nie jest więc poprawne twierdzenie, że syndyk zawsze sprzedaje cały majątek.
Własny dom lub lokal mieszkalny zwykle wchodzi do masy. W przypadku współwłasności lub majątku małżeńskiego trzeba osobno ustalić, jakie prawo przysługuje upadłemu i jakie przepisy stosuje się do danej nieruchomości.
Czym różni się wyłączenie z masy od ochrony dochodu?
Niektóre składniki nie wchodzą do masy z mocy przepisów, np. określone przedmioty wyłączone od egzekucji. Ich zakres zależy od konkretnych okoliczności — nie każda rzecz używana do pracy lub nauki jest automatycznie wyłączona.
Odrębna procedura dotyczy mienia nienależącego do upadłego, które zostało ujęte w masie. Osoba, której przysługuje prawo do takiego mienia, może żądać jego wyłączenia na zasadach określonych w art. 70–74 Prawa upadłościowego. Wniosek wymaga uzasadnienia i dowodów; zastosowanie mają ustawowe terminy i tryb.
Sam fakt, że dom jest potrzebny do zamieszkania lub trudno go sprzedać, nie stanowi automatycznej podstawy wyłączenia. Odrębnie należy ocenić ewentualną możliwość innego zakończenia likwidacji w konkretnym postępowaniu.
Czy po sprzedaży można otrzymać pieniądze na najem?
Jeżeli w skład masy wchodzi dom jednorodzinny albo lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje upadły, a konieczne jest zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych i osób pozostających na jego utrzymaniu, na jego wniosek z sumy uzyskanej ze sprzedaży wydziela się kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu za okres od 12 do 24 miesięcy.
Wysokość ustala się z uwzględnieniem ustawowych kryteriów, w tym potrzeb mieszkaniowych, liczby osób na utrzymaniu, możliwości zarobkowych, sumy ze sprzedaży i opinii syndyka. Trzeba złożyć wniosek i wykazać swoje okoliczności. Regulacja nie daje bezwarunkowej gwarancji otrzymania dowolnej kwoty ani zachowania dotychczasowego mieszkania.
A jeśli upadły wynajmuje mieszkanie?
Lokal należący do wynajmującego nie staje się własnością upadłego ani składnikiem jego majątku tylko dlatego, że upadły w nim mieszka. Trzeba jednak przeanalizować umowę najmu, zobowiązania czynszowe i ewentualne podstawy jej wypowiedzenia. Samo ogłoszenie upadłości nie pozwala obiecać, że najem zawsze będzie trwał bez zmian.
Jakie działania warto rozważyć przed wnioskiem?
- Sprawdź księgę wieczystą, udziały we własności, hipotekę i umowy kredytowe.
- Zbierz dane o dochodach, kosztach utrzymania i osobach pozostających na utrzymaniu.
- Przeanalizuj z prawnikiem, czy w Twojej sytuacji możliwy jest układ albo inne rozwiązanie — jego osiągnięcie wymaga spełnienia ustawowych warunków.
- Nie przenoś majątku pochopnie, aby ukryć go przed wierzycielami; czynność może zostać zakwestionowana.
Przeczytaj również o majątku wspólnym małżonków lub skontaktuj się z kancelarią.
Podstawa prawna: art. 62–63, 70–74 i 342a Prawa upadłościowego. Stan prawny: 3 listopada 2026 r.








