Upadłość konsumencka: zmiany w 2020 r. i aktualne zasady
Nowelizacja obowiązująca od 24 marca 2020 r. zmieniła zasady upadłości konsumenckiej, w szczególności sposób oceny przyczyn niewypłacalności. Tekst pierwotnie opublikowano w 2020 r.; poniżej wyjaśniamy najważniejsze zmiany oraz zasady, które warto sprawdzić przed złożeniem wniosku.
Jak zmieniło się znaczenie winy dłużnika?
Przed zmianami zawinione doprowadzenie do niewypłacalności lub jej istotne pogłębienie mogło być przeszkodą w ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. W obecnym modelu przyczyny zadłużenia mają znaczenie przede wszystkim na etapie rozstrzygnięcia o oddłużeniu, w tym przy ustalaniu planu spłaty.
Ogłoszenie upadłości i oddłużenie to dwa odrębne rozstrzygnięcia. Zachowanie dłużnika może wpływać na długość planu, a w przypadkach określonych w ustawie prowadzić do odmowy oddłużenia. Wynik zależy od ustaleń sądu i przepisów właściwych dla danej sprawy.
Czy przedsiębiorca może wystąpić o upadłość konsumencką?
Procedura konsumencka dotyczy osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Były przedsiębiorca, który faktycznie zakończył działalność i został wykreślony z CEIDG, może złożyć wniosek, jeśli spełnia ustawowe warunki. Samo zawieszenie działalności nie jest tym samym co jej zakończenie.
Nie trzeba zakładać, że przed złożeniem wniosku konsumenckiego sąd musi najpierw oddalić wniosek przedsiębiorcy. W zależności od sytuacji istotne mogą być jednak wcześniejsze obowiązki przedsiębiorcy oraz termin działań wierzyciela. Szczegóły wyjaśniamy w artykule o upadłości a działalności gospodarczej.
Czy upadły może otrzymać środki na wynajem?
W razie sprzedaży domu lub lokalu, w którym mieszka upadły, ustawa przewiduje możliwość wydzielenia z sumy sprzedaży kwoty na najem, jeżeli spełnione są przesłanki z art. 342a Prawa upadłościowego. Wniosek i ustalenie potrzeb mieszkaniowych mają znaczenie; przepis nie gwarantuje zachowania nieruchomości ani dowolnej kwoty.
Na czym polega warunkowe umorzenie?
Jeżeli osobista sytuacja upadłego wskazuje, że nie jest on zdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat, lecz niezdolność nie ma charakteru trwałego, sąd może na warunkach ustawowych warunkowo umorzyć zobowiązania bez planu spłaty. W okresie przewidzianym przez ustawę rozstrzygnięcie może podlegać dalszej ocenie. Upadły ma obowiązki informacyjne i ograniczenia określone w przepisach.
Nie wszystkie zobowiązania podlegają umorzeniu; wyjątkiem są m.in. alimenty. Przed wyborem rozwiązania należy ustalić stan prawny właściwy dla konkretnej sprawy, w tym przepisy przejściowe dotyczące starszych postępowań.
Podstawa prawna: Prawo upadłościowe, w szczególności art. 342a i przepisy dotyczące oddłużenia osób fizycznych. Aktualizacja: 3 listopada 2026 r.
