Co to są możliwości zarobkowe osoby upadłej? Co warto o nich wiedzieć?
Możliwości zarobkowe to realna zdolność uzyskiwania dochodu, nie tylko wysokość ostatniej wypłaty. Przy planie spłaty sąd uwzględnia także utrzymanie upadłego i osób na jego utrzymaniu, potrzeby mieszkaniowe oraz pozostałe kryteria ustawowe. Nie ma jednej raty ani automatycznego obowiązku podjęcia dodatkowej pracy dla wszystkich.
Źródła i stan prawny sprawdzono: Aktualizacja treści: 11 października 2026 r.
Co może wpływać na ocenę możliwości?
W praktycznej analizie znaczenie mogą mieć kwalifikacje, doświadczenie, stan zdrowia, wiek, dostępność pracy, dojazdy i obowiązki opiekuńcze. Trzeba wyjaśnić rzeczywiste ograniczenia i dostępne możliwości. To nie jest założenie, że każdy może osiągnąć najwyższe wynagrodzenie spotykane w swoim zawodzie.
Sam niski dochód nie kończy oceny. Jeżeli nie wykorzystujesz kwalifikacji, wyjaśnij przyczyny i przedstaw dokumenty. Jeżeli zdrowie albo opieka ograniczają pracę, opisz ich wpływ na wymiar czasu i możliwe zajęcia. Przykłady tych okoliczności nie stanowią zamkniętej ustawowej listy.
Jak te dane wpływają na ratę?
Art.491¹⁵ ust.4 każe uwzględnić możliwości zarobkowe, konieczność utrzymania upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i stopień wcześniejszego zaspokojenia. Samo odjęcie deklarowanych wydatków od ostatniej pensji nie zastępuje tej oceny.
Plan spłaty nie jest ogólną karą za zarabianie za mało. Nie należy też obiecywać, że sąd zawsze przyjmie ratę proponowaną przez dłużnika. Projekt i stanowiska stron podlegają ocenie sądu.
Co przedstawić syndykowi i sądowi?
- Dokumenty dochodów i zatrudnienia oraz informacje o zmianach wynagrodzenia.
- Dokumenty kosztów mieszkania, leczenia, dojazdów i utrzymania rodziny.
- Dokumentację ograniczeń zdrowotnych istotnych dla zdolności do pracy.
- Informacje o obowiązkach opiekuńczych i dostępnych formach wsparcia.
- Przykłady realnych ofert pracy i prób znalezienia zatrudnienia, jeśli mają znaczenie.
Wyjaśnij rozbieżności między wcześniejszymi i aktualnymi danymi. Nie wpisuj niepotwierdzonej kwoty tylko po to, aby uzyskać określoną ratę.
Czy rata planu jest tym samym co potrącenie przez syndyka?
Nie. Ochrona dochodu w toku ustalania i likwidacji masy wynika m.in. z art.63 i przepisów właściwych dla danego świadczenia. Późniejsza rata planu jest ustalana przez sąd na innych zasadach. Nie należy przenosić jednej kwoty wolnej lub procentu potrącenia bezpośrednio na plan spłaty.
Jeśli pracujesz na podstawie umowy zlecenia, sprawdź, jak ocenia się wynagrodzenie ze zlecenia w upadłości konsumenckiej.
Trwała niezdolność do jakichkolwiek spłat może uzasadniać umorzenie bez planu na zasadach art.491¹⁶. Niezdolność nietrwała może prowadzić do rozstrzygnięcia warunkowego. Ani choroba, ani brak pracy nie przesądzają automatycznie wyniku.
Co przy zmianie sytuacji podczas planu?
Nie można samodzielnie obniżyć raty tylko dlatego, że spadł dochód. Art.491¹⁹ przewiduje możliwość sądowej zmiany planu, a w określonych trwałych i niezależnych okolicznościach także jego uchylenia i umorzenia niewykonanych zobowiązań.
Ustawowa podstawa zmiany planu z powodu istotnej poprawy sytuacji majątkowej odróżnia tę poprawę od zwiększenia wynagrodzenia za pracę lub dochodu z osobiście wykonywanej działalności zarobkowej — art.491¹⁹ ust.3. Podwyżka nie oznacza więc automatycznej podwyżki raty na tej podstawie. Nadal trzeba wykonywać obowiązki informacyjne i corocznie składać sprawozdanie do końca kwietnia — art.491¹⁸.
Przygotowujesz stanowisko do projektu albo potrzebujesz zmiany planu? Skontaktuj się z kancelarią, podając etap sprawy i aktualne dokumenty dochodów oraz wydatków.
Zobacz także pomoc przy planie spłaty wierzycieli oraz materiał wideo o planie spłaty.
Podstawa prawna
- Prawo upadłościowe: art.63, 491¹⁴–491¹⁶, 491¹⁸–491¹⁹.
