Plan spłaty wierzycieli – raty, czas i obowiązki

Opracowanie: adwokat Michał Hajduk. Aktualizacja treści: 3 listopada 2026 r.

Plan spłaty wierzycieli to rozstrzygnięcie sądu określające zakres i czas spłat dokonywanych przez upadłego oraz zobowiązania podlegające późniejszemu umorzeniu. Nie jest obowiązkowym zakończeniem każdej upadłości konsumenckiej. Ustawa przewiduje również umorzenie zobowiązań bez planu spłaty i umorzenie warunkowe.

Etapy planu spłaty – kto za co odpowiada?

Kto ustala plan spłaty i wysokość rat?

Plan spłaty ustala sąd. Bierze pod uwagę m.in. możliwości zarobkowe upadłego, koszty utrzymania jego i osób pozostających na jego utrzymaniu, potrzeby mieszkaniowe, wysokość niezaspokojonych zobowiązań i dotychczasowe zaspokojenie wierzycieli. Znaczenie mają możliwości zarobkowe upadłego, a nie wyłącznie aktualna pensja.

Nie istnieje jedna rata odpowiednia dla wszystkich dłużników. Wynagrodzenie minimalne nie powoduje automatycznego umorzenia długów. Dlatego warto udokumentować dochody, stan zdrowia i konieczne wydatki.

Ile trwa plan spłaty wierzycieli?

Zasadą jest okres nie dłuższy niż 36 miesięcy. Jeżeli upadły doprowadził do niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, co do zasady sąd ustala okres od 36 do 84 miesięcy, z uwzględnieniem ustawowych reguł opisanych poniżej.

Jeżeli w wykonaniu planu dłużnik spłaci co najmniej 70% zobowiązań objętych planem, które w postępowaniu na zasadach ogólnych zostałyby uznane na liście wierzytelności, plan nie może trwać dłużej niż rok. Przy spłacie co najmniej 50% takich zobowiązań maksymalny okres wynosi dwa lata (art. 491¹⁵ ust. 1b–1c).

Do okresu spłaty zalicza się czas od upływu sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości do ustalenia planu, chyba że w rezultacie dłużnik nie pokryłby w całości kosztów tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa. Nie zalicza się okresu warunkowego umorzenia bez planu (art. 491¹⁵ ust. 1d). Ostateczny harmonogram wynika z postanowienia sądu. Przeczytaj też o czasie trwania całej upadłości konsumenckiej.

Kiedy możliwe jest umorzenie bez planu spłaty?

Sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalenia planu spłaty, gdy osobista sytuacja upadłego wskazuje na trwałą niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat. Jeśli niezdolność nie jest trwała, możliwe jest warunkowe umorzenie bez planu spłaty.

W wariancie warunkowym ustawa przewiduje pięć lat od uprawomocnienia się postanowienia. Upadły lub wierzyciel może w tym czasie wystąpić o ustalenie planu, jeśli zdolność do spłat się poprawi. Samo złożenie wniosku nie wystarcza: sąd musi ustalić, że niezdolność ustała. Obowiązki sprawozdawcze i pozostałe warunki nadal mają znaczenie.

Wniosek złożony w pięcioletnim terminie może zostać rozpoznany również po jego upływie. Więcej o warunkowym oddłużeniu i podziale zgromadzonych funduszy opisujemy w poradniku o umorzeniu zobowiązań bez planu spłaty.

Jakie obowiązki towarzyszą wykonywaniu planu?

Zachowuj postanowienie, potwierdzenia przelewów i kopie sprawozdań. Terminy rozpoczęcia spłat, kwoty i odbiorcy wynikają z rozstrzygnięcia w Twojej sprawie. Nie zakładaj, że wszystkie raty wpłaca się syndykowi.

Trzeba terminowo realizować ustalone spłaty i składać sądowi coroczne sprawozdanie do końca kwietnia za poprzedni rok kalendarzowy, z wymaganymi danymi i kopią zeznania podatkowego. W okresie wykonywania planu upadły nie może dokonywać czynności prawnych dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu; w szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może wyrazić zgodę lub zatwierdzić czynność.

Istotne problemy z wykonaniem planu wymagają odpowiedniej reakcji. Ustawa przewiduje możliwość jego zmiany, a naruszenie obowiązków może prowadzić do uchylenia planu bez oddłużenia, z ustawowymi wyjątkami. Więcej: obowiązki po ogłoszeniu upadłości.

Czy można zmienić plan spłaty, gdy pogorszy się sytuacja?

Jeżeli upadły nie może wykonywać obowiązków z planu spłaty, może złożyć do sądu wniosek o jego zmianę. Po wysłuchaniu wierzycieli sąd może zmienić plan, a termin spłaty może przedłużyć najwyżej o 18 miesięcy (art. 491¹⁹ ust. 1).

Jeśli brak możliwości wykonania planu jest trwały i wynika z okoliczności niezależnych od upadłego, sąd na jego wniosek, po wysłuchaniu wierzycieli, może uchylić plan i umorzyć niewykonane zobowiązania wskazane w ustawie. Nie jest to automatyczne – potrzebne są odpowiedni wniosek i rozstrzygnięcie sądu. W sprawie zmiany albo uchylenia planu sąd orzeka na rozprawie.

Czy wykonanie planu umarza każdy dług?

Po wykonaniu obowiązków sąd stwierdza wykonanie planu i umarza objęte oddłużeniem zobowiązania powstałe przed ogłoszeniem upadłości. Niektóre zobowiązania są wyłączone z umorzenia, w tym alimenty. Nie należy zakładać, że umorzenie obejmie każdy dług.

Podstawa prawna

Prawo upadłościowe — aktualny tekst ujednolicony w ELI, art. 491¹⁵–491¹⁶ i 491¹⁸–491²¹.

Co zrobić dalej?

• Mam projekt planu spłaty. Jak udokumentować swoje możliwości zarobkowe?
• Nie mogę płacić rat. Kiedy można zmienić plan?

Pomoc w Twojej sprawie

Pomoc w sprawach planu spłaty wierzycieli obejmuje analizę dokumentów i sytuacji dłużnika. Skontaktuj się z kancelarią, aby ustalić zakres pomocy. Więcej informacji: adwokat Michał Hajduk i kancelaria.